KHỞI NGHIỆP CÀ PHÊ

Từ một ly cà phê đến một hệ sinh thái

Có một câu trong Think and Grow Rich của Napoleon Hill khiến tôi suy nghĩ rất lâu:

“Tôi muốn tạo ra giá trị lớn đến mức sự giàu có trở thành hệ quả của giá trị tôi tạo ra.”

Có lẽ đó cũng là cách tôi muốn nhìn lại hai chữ “khởi nghiệp”.

Khởi nghiệp không nhất thiết bắt đầu bằng câu hỏi:

“Tôi sẽ kiếm được bao nhiêu tiền?”

Mà có thể bắt đầu bằng một câu hỏi khác:

“Tôi có thể tạo ra giá trị gì cho cuộc đời?”

Tiền bạc rất quan trọng.

Doanh nghiệp phải có lợi nhuận.

Người khởi nghiệp phải có khả năng sống được bằng công việc của mình.

Nhưng nếu tiền là mục tiêu duy nhất, con đường kinh doanh rất dễ trở thành cuộc chạy đua xem ai lấy được nhiều hơn từ thị trường.

Còn nếu giá trị là điểm xuất phát, tiền bạc có thể trở thành một hệ quả tự nhiên của việc tạo ra giá trị thật.

Tôi gọi đó là: Khởi nghiệp bằng khát vọng phụng sự.

Một ly cà phê có thể bắt đầu một giấc mơ

Một người trẻ có thể bắt đầu bằng một chiếc xe cà phê nhỏ.

Một chiếc máy pha.

Một vài ký cà phê.

Một chiếc bàn.

Một góc đường.

Và một ước mơ rất giản dị:

“Tôi muốn bán những ly cà phê ngon để kiếm sống.”

Không có gì sai với điều đó.

Mọi hành trình lớn đều có thể bắt đầu từ một việc rất nhỏ.

Nhưng câu hỏi là:

Sau khi bán được một ly cà phê, chúng ta nhìn thấy điều gì phía sau ly cà phê ấy?

Tôi nhìn thấy một cây cà phê.

Một người nông dân.

Một vùng đất.

Một mùa vụ.

Một hạt cà phê.

Một người sơ chế.

Một nhà rang.

Một barista.

Một khách hàng.

Và rất nhiều con người đang âm thầm tạo nên giá trị cho một ly cà phê mà chúng ta chỉ mất vài phút để thưởng thức.

Từ đó, tôi bắt đầu nhìn khởi nghiệp cà phê theo một hành trình khác.

Không phải chỉ có một cấp độ.

Mà có thể có năm cấp độ của sự trưởng thành.

CẤP ĐỘ 1 — BÁN MỘT LY CÀ PHÊ

Đây là nơi mọi người bắt đầu.

Tôi có cà phê.

Tôi có khách hàng.

Tôi pha một ly.

Khách hàng trả tiền.

Tôi có thu nhập.

Đó là kinh doanh.

Và đó là một khởi đầu đáng trân trọng.

Bởi một người trẻ biết tự tạo ra thu nhập bằng chính đôi tay và trí tuệ của mình đã bắt đầu bước vào thế giới của giá trị thực.

Nhưng nếu chỉ dừng ở đây, chúng ta mới đang hỏi:

“Làm sao bán được nhiều ly hơn?”

Tôi muốn người trẻ tiến thêm một bước:

“Làm sao để mỗi ly cà phê tạo ra nhiều giá trị hơn?”

Giá trị không chỉ nằm ở hương vị.

Nó có thể nằm ở chất lượng hạt.

Ở nguồn gốc.

Ở câu chuyện.

Ở cách phục vụ.

Ở sự tử tế.

Ở trải nghiệm.

Ở niềm tin mà khách hàng nhận được.

Một ly cà phê tốt không chỉ làm khách hàng tỉnh ngủ.

Nó có thể làm họ tin tưởng hơn vào người bán nó.

CẤP ĐỘ 2 — XÂY DỰNG MỘT DOANH NGHIỆP

Khi người trẻ không còn chỉ bán sức lao động của chính mình mà bắt đầu xây dựng:

con người – quy trình – sản phẩm – tài chính – khách hàng – hệ thống,

đó là lúc một doanh nghiệp bắt đầu hình thành.

Từ một người pha cà phê trở thành một đội ngũ.

Từ một quầy nhỏ trở thành một cửa hàng.

Từ vài khách hàng trở thành một cộng đồng khách hàng.

Từ kinh nghiệm cá nhân trở thành quy trình có thể đào tạo cho người khác.

Đây là bước chuyển rất quan trọng:

Từ “tôi làm” sang “chúng tôi cùng làm”.

Nhưng doanh nghiệp không chỉ được xây dựng để tạo ra doanh thu.

Một doanh nghiệp trưởng thành phải trả lời được:

Nó đang tạo ra giá trị gì cho xã hội?

Nếu doanh nghiệp phát triển nhưng người nông dân vẫn bị bỏ lại phía sau, chuỗi giá trị chưa thực sự phát triển.

Nếu doanh nghiệp bán được nhiều nhưng khách hàng không biết mình đang uống gì, niềm tin chưa được xây dựng.

Nếu doanh nghiệp lớn lên bằng cách làm tổn thương môi trường, đó chưa phải là sự phát triển bền vững.

Vì vậy, tôi muốn người trẻ bước tiếp.

CẤP ĐỘ 3 — XÂY DỰNG MỘT THƯƠNG HIỆU

Một doanh nghiệp bán sản phẩm.

Nhưng một thương hiệu bán niềm tin và giá trị.

Thương hiệu không chỉ là logo.

Không chỉ là màu sắc.

Không chỉ là bao bì.

Thương hiệu là lời cam kết:

“Chúng tôi là ai, chúng tôi tin vào điều gì và chúng tôi sẽ đối xử với khách hàng, người nông dân và sản phẩm của mình như thế nào?”

Một thương hiệu cà phê đáng tin không cần nói quá nhiều.

Nó có thể để:

hạt cà phê lên tiếng.

Nguồn gốc lên tiếng.

Chất lượng lên tiếng.

Người nông dân lên tiếng.

Quy trình lên tiếng.

Và trải nghiệm của khách hàng lên tiếng.

Khi ấy, thương hiệu không còn là thứ doanh nghiệp tạo ra để quảng cáo.

Nó trở thành thứ doanh nghiệp phải sống đúng mỗi ngày.

CẤP ĐỘ 4 — KẾT NỐI MỘT HỆ SINH THÁI

Đây là cấp độ tôi đặc biệt quan tâm.

Bởi một doanh nghiệp dù lớn đến đâu cũng chỉ là một mắt xích.

Cà phê không bắt đầu từ nhà rang.

Cũng không bắt đầu từ quán.

Nó bắt đầu từ đất.

Từ cây.

Từ người nông dân.

Rồi mới đến:

hạt → sơ chế → thu mua → rang → phân phối → quán → barista → người tiêu dùng.

Nếu mỗi người chỉ tối ưu phần lợi ích của mình, cả chuỗi có thể vẫn yếu.

Nhưng nếu chúng ta bắt đầu kết nối:

người trồng + nhà sơ chế + nhà rang + quán cà phê + barista + người tiêu dùng,

thì một điều mới có thể xuất hiện:

Hệ sinh thái.

Ở đó, giá trị không chỉ được tạo ra bằng cách cạnh tranh.

Nó còn được tạo ra bằng sự hợp tác.

Một người có đất.

Một người có kỹ thuật.

Một người có vốn.

Một người có công nghệ.

Một người có thị trường.

Một người có thương hiệu.

Một người có kiến thức.

Một người có kinh nghiệm.

Khi những năng lực ấy được kết nối đúng cách, giá trị cộng hưởng có thể lớn hơn rất nhiều so với tổng của từng cá nhân.

Đó chính là tinh thần “Master Mind” mà Napoleon Hill nói đến, nhưng tôi muốn đưa nó ra khỏi phạm vi một nhóm doanh nhân.

Tôi muốn nó trở thành:

Một trí tuệ cộng đồng cho ngành cà phê Việt Nam.

CẤP ĐỘ 5 — TÔN VINH CHUỖI GIÁ TRỊ

Có lẽ đây mới là cấp độ mà tôi muốn hướng đến.

Không còn hỏi:

“Ai thắng?”

Mà hỏi:

“Làm thế nào để cả chuỗi cùng tốt lên?”

Một người nông dân có thu nhập tốt hơn.

Một nhà rang có nguyên liệu tốt hơn.

Một quán cà phê có sản phẩm ổn định hơn.

Một barista có nghề nghiệp tốt hơn.

Một người tiêu dùng hiểu rõ hơn về ly cà phê mình uống.

Một vùng đất được chăm sóc tốt hơn.

Một thế hệ trẻ nhìn thấy tương lai trong nghề cà phê.

Khi đó, chúng ta không chỉ đang xây dựng một doanh nghiệp.

Chúng ta đang kiến tạo một chuỗi giá trị.

Và khi chuỗi giá trị được tôn trọng, mỗi mắt xích đều có cơ hội phát triển.

Đó là lý do tôi chọn một con đường, một thông điệp:

TÔN VINH CHUỖI GIÁ TRỊ., XÂY ĐẮP NIỀM TIN.