THỰC TRẠNG NGÀNH CÀ PHÊ VIỆT NAM

Góc nhìn hệ thống & chiều sâu

1. Phân mảnh trong canh tác

• 85% nông hộ sản xuất quy mô nhỏ (0.5 – 2ha), mạnh ai nấy làm, thiếu liên kết vùng nguyên liệu.
• Thiếu quy trình chung về đất, phân bón, tưới nước, tỉa cành, thu hái.
• Lạm dụng hoá chất, chạy theo năng suất → đất thoái hoá, cây suy kiệt, chất lượng nhân giảm.

2. Thiếu chuẩn đo lường chất lượng minh bạch

• Ít nơi ứng dụng tiêu chuẩn đánh giá đồng nhất (SCA, Moisture chuẩn, Defect count, Traceability…)
• Nhiều thương lái thu mua theo cảm tính “đủ ký là được”, không phân biệt phẩm cấp rõ ràng.

3. Chế biến sau thu hoạch thiếu đầu tư

• Phơi sân xi măng, phơi đất xen lẫn tạp chất, thiếu nhà kính, thiếu máy sấy chuẩn.
• Không đồng bộ quy trình honey – natural – washed dẫn đến hương vị không ổn định.
• Ít hệ thống kiểm soát độ ẩm chuẩn (10.5 – 12.5%), dễ bị mốc, lỗi hạt.

4. Thiếu truy xuất và minh bạch nguồn gốc

• Nhiều sản phẩm ra thị trường nhưng không có câu chuyện, không có hồ sơ lô hàng, không có truy xuất.
• Điều này làm Việt Nam khó bước vào phân khúc specialty giá cao và thiếu niềm tin quốc tế.

5. Chuỗi giá trị bất đối xứng

• Người trồng hưởng phần nhỏ nhất.
• Trung gian hưởng nhiều hơn nhưng không tạo giá trị cộng thêm.
• Doanh nghiệp lớn quyết định giá → nông dân bị động.

6. Định vị ngành còn yếu dù sản lượng lớn

• Việt Nam xuất khẩu top 2 thế giới nhưng vẫn bị xem là “cường quốc nguyên liệu thô”.
• Thiếu thương hiệu quốc gia đủ mạnh ở phân khúc tinh hoa, bền vững, có bản sắc.

II. GIẢI PHÁP CHIẾN LƯỢC (gắn với mô hình hợp tác xã & liên kết chuỗi)

1. Đồng bộ hoá canh tác bằng tiêu chuẩn chung

✅ Xây quy trình canh tác chuẩn theo vùng (SOP): đất → giống → tưới → phân → thu hoạch
✅ Ứng dụng nông nghiệp tuần hoàn: ủ phân hữu cơ, che bóng, phủ gốc, giữ ẩm sinh thái
✅ Tập huấn nông dân định kỳ theo “cùng một ngôn ngữ làm cà phê”

• Mục tiêu: Không còn “mỗi người làm một kiểu”

2. Tạo bộ tiêu chuẩn chất lượng của hợp tác xã

Gồm:

• Độ ẩm hạt chuẩn (10.5 – 12.5%)
• Tỷ lệ hạt lỗi tối đa cho mỗi hạng
• Chuẩn thu hái (chỉ chọn quả chín ≥ 95%)
• Chuẩn chế biến theo từng method
• Chuẩn đóng bao & bảo quản
• Mục tiêu: Không bán cân nặng, bán chất lượng có kiểm chứng

3. Đầu tư trung tâm sơ chế chung (nucleus center)

Trong mô hình hợp tác xã cần có:

• Nhà kính phơi chuẩn
• Máy sấy kiểm soát nhiệt
• Kho bảo quản ẩm ổn định
• Phòng phân loại & rang thử (lab cupping nhỏ)
• Mục tiêu: Hạt cà phê đi ra từ một “nguồn chung tiêu chuẩn” thay vì phân mảnh

4. Ứng dụng truy xuất nguồn gốc số hoá

• QR code gắn với nhật ký nông trại
• Blockchain minh bạch lô hàng
• Câu chuyện farm – người trồng – phương pháp – triết lý canh tác
• Mục tiêu: Không chỉ bán cà phê, bán niềm tin và câu chuyện

5. Liên kết chuỗi tạo sức mạnh tập thể

Mô hình:
Nông dân → Hợp tác xã → Trung tâm sơ chế → Doanh nghiệp rang xay & phân phối → Người tiêu dùng

Lợi ích:

• Đàm phán giá tốt hơn
• Giữ lợi nhuận ở nông dân & cộng đồng
• Có tiếng nói với nhà rang xay quốc tế
• Chủ động tiêu chuẩn thay vì chạy theo tiêu chuẩn người mua

Mục tiêu: Liên kết để không ai bị bỏ lại phía sau

6. Xây thương hiệu dựa trên bản sắc & bền vững

Không kể câu chuyện:
“Chúng tôi bán cà phê giá rẻ nhất”

Mà kể câu chuyện:
“Chúng tôi trồng cà phê bằng tỉnh thức, chăm đất như chăm mình,
giữ rừng – giữ nước – giữ người, và trả giá công bằng cho nông dân”

Mục tiêu: Từ xuất khẩu nguyên liệu → xuất khẩu giá trị văn hoá & đạo đức ngành

III. TẦM NHÌN TƯƠNG LAI

Khi hợp tác xã đủ mạnh, chúng ta sẽ:

- Không bán cà phê theo giá sàn thế giới, mà định giá theo chất lượng và giá trị riêng
- Không chạy theo thị trường, mà dẫn dắt thị trường bằng tiêu chuẩn minh bạch
- Không cạnh tranh bằng sản lượng, mà cạnh tranh bằng bản sắc – sự bền vững – sự tử tế
- Không nói tiếng nói nhỏ lẻ, mà nói tiếng nói cộng đồng có trọng lượng quốc tế

 “Ngành cà phê chỉ thật sự mạnh khi người trồng không đứng một mình.
Cà phê Việt Nam chỉ đi xa khi chúng ta thôi cạnh tranh lẫn nhau và biết liên kết để cùng lớn.
Phát triển bền vững không phải khẩu hiệu, mà là con đường duy nhất để hạt cà phê Việt có tiếng nói đàng hoàng trên bản đồ thế giới.”

THE REALITY & SUSTAINABLE SOLUTIONS FOR VIETNAMESE COFFEE

Towards a Cooperative Model – Supply Chain Connectivity – and Global Voice

I. KEY CHALLENGES IN VIETNAM’S COFFEE INDUSTRY

1. Fragmented Farming Practices

• Over 85% of coffee farmers operate on small plots (0.5–2 ha), working independently without structured coordination.
• Lack of unified standards in soil care, fertilization, irrigation, pruning, and harvesting.
• Overuse of chemicals to chase yield leads to soil degradation, plant exhaustion, and declining bean quality.

2. Lack of Transparent Quality Standards

• Inconsistent adoption of industry benchmarks (SCA scoring, moisture control, defect screening, traceability).
• Buying is still largely “weight-driven, not quality-driven”, leaving no incentive for farmers to improve quality.

3. Limited Post-Harvest Infrastructure

• Many farms dry beans directly on ground or cement, without greenhouse drying or controlled equipment.
• Poor consistency in processing methods (natural, honey, washed) causing unstable flavor profiles.
• Lack of moisture control (ideal: 10.5–12.5%), resulting in mold, defects and reduced value.

4. Weak Traceability & Origin Transparency

• Most coffee products lack origin data, processing history, farm identity, and storytelling.
• This limits Vietnam’s ability to enter premium specialty markets that demand transparency and trust.

5. Imbalanced Value Distribution

• Farmers receive the smallest share of profit despite carrying the highest risk.
• Middle layers dominate pricing without creating added value.
• Export price is dictated by global commodity markets, leaving producers passive.

6. Strong in Volume, Weak in Positioning

• Vietnam is the 2nd biggest coffee exporter, but still labeled as “raw material supplier”.
• Lacks a recognized national identity in specialty and sustainable coffee markets.

II. STRATEGIC SOLUTIONS THROUGH COOPERATIVE & SUPPLY CHAIN INTEGRATION

 1. Standardize Farm Practices (Unified SOP)

• Develop regional farming protocols: soil → shade trees → irrigation → pruning → safe fertilization → selective harvesting.
• Adopt circular agriculture: composting, biodiversity, shade-tree ecosystems, minimal synthetic input.

Goal: One shared standard – no more “each farm a different story”.

2. Establish Cooperative Quality Standards

Including:

• Moisture level: 10.5 – 12.5%
• Maximum defect rate per grade
• 95%+ ripe cherry picking requirement
• Standard processing methods per product line
• Controlled storage & packaging

Goal: Sell by quality, not by weight.

3. Build a Cooperative Processing Center (Nucleus Hub)

Shared infrastructure:

• Solar/greenhouse drying beds
• Temperature-controlled dryers
• Moisture-controlled storage
• Small cupping lab for quality evaluation

Goal: One standardized output, not fragmented micro-results.

4. Apply Digital Traceability & Transparency

• QR code farm profiles
• Blockchain for lot tracking
• Storytelling of farmer, land, method, philosophy

Goal: Sell trust, not just coffee.

 5. Connect the Full Value Chain

Farmers → Cooperative → Processing Center → Roasters & Markets → Consumers

Benefits:

• Stronger pricing negotiation power
• Fair profit distribution back to farmers
• More stability and long-term contracts
• Collective international market presence

Goal: No one rises alone – we grow stronger together.

6. Build a Brand on Identity & Sustainability

Not:
“We sell the cheapest coffee”

But:
 “We cultivate coffee with mindfulness, protect the land, honor farmers, and build value with integrity.”

Goal: Export values, culture and trust – not just raw beans.

III. LONG-TERM VISION

When cooperatives become strong, Vietnam will:

• No longer sell coffee at commodity prices but based on real value
• Lead quality standards rather than follow them
• Compete with integrity, sustainability and identity
• Speak with a collective voice that influences global markets

 “Vietnam’s coffee industry will only be strong when farmers are no longer alone. We must stop competing against each other and rise as a collective force. Sustainable coffee is not a slogan—it is the only path for Vietnam to earn its rightful place on the global coffee map, with dignity, identity, and shared prosperity.”